GERİ
ANA SAYFA
 
 
TBMM 1. DÖNEM KÜTAHYA MİLLETVEKİLLERİ
 
 
BESİM ATALAY BEY
 
 

            Ahmet Besim Atalay, 1882 yılında Uşak’ta doğmuştur. Demirci Mehmet Çavuş’un oğludur. İlk ve orta ögrenimini Uşak İptidai Mektebi ve Rüştiyesinde tamamladıktan sonra on bir yıl Medrese’de eğitim ve öğretim görmüştür. 1904’te İstanbul’a giderek, Şehzade Camii’nde Arapça derslerine devam etmiştir. 1906’da İstanbul (Darülmuallimin) Yüksek Öğretmen Okulu’nun sınavını kazanarak, 1909 yılına kadar burada okumuştur. 1909 yılında Yüksek Öğretmen Okulu’ndan mezun olan Besim Atalay, 18 Ekim 1910 tarihinde Konya Öğretmen Okulu’na Fenni Terbiye ve El İşleri Ögretmeni olarak atanmıstır. 4 Ocak 1912 tarihinde Trabzon Öğretmen Okulu Müdürlügü’ne nakledilmiştir. 5 Ekim 1913 tarihinde Ankara Öğretmen Okulu Müdürü olmuştur. Ancak dokuz gün sonra İstanbul Darüşşafaka Akaid-i Diniye Öğretmenliği’ne tayin edilmiştir. 2 Nisan 1914 tarihinde bu görevinden istifa ederek ayrılmıştır. 5 Nisan 1914 tarihinde Konya Öğretmen Okulu Müdürü olarak görevlendirilmiştir. 2 Ekim 1915 tarihinde Maraş Maarif Müdürlüğü’ne getirilmiştir. 1916-1919 yılları arasında İçel ve Niğde maarif müdürlükleri yaptı. 23 Nisan 1919 günü İstanbul Hükümeti tarafından görevden alınmıştır. 30 Ağustos 1919 tarihinde ikinci defa İçel Maarif Müdürlüğü’ne atanmıştır. Burada Milli Mücadele’ye katılarak Silifkeli öğretmen ve aydınlarla birlikte Müdafaai Hukuk Cemiyeti’ni kurmuştur. Memleketi olan Uşak’a giderek Kurtuluş Savası’nı destekleyen faaliyetlerde bulunan Besim Atalay, Reddi İlhak - Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinde konferanslar vermistir. Uşak’ta, işgal günlerinde Annesi ve kız kardeşi Yunanlılar tarafından şehit edilmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin Birinci Dönemi’nde Kütahya’dan Milletvekili seçilerek 24 Nisan 1920 günü Meclis’e katılmıştır. II., III., ve IV. Dönemlerde Aksaray’dan; V., VI. ve VII. Dönemlerde tekrar Kütahya’dan Milletvekili seçilerek Meclis’teki yerini 1946’ya kadar korumuştur. Parlamento yaşamının yanında Türk Dili’nin sadeleştirilmesi alanında çalışmaları ve araştırmaları ile tanınmıştır. 1926’da Dil Encümeni’ne, 1931’de Türk Dili Tetkik Cemiyeti’ne üye olmuştur. 18 yıl boyunca sürdürdüğü Türk Dil Kurumu’ndaki etkin görevi sırasında Atatürk’ün başkanlığında Dolmabahçe Sarayı’nda toplanan I. Dil Kurultayı’na katılmış ve 1937-1942 yılları arasında Ankara Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nde Farsça profesörlüğünde bulunmuştur. Besim Atalay, Atatürk’e olan sevgi ve bağlılığının nişanı olarak “Atalay” soyadını almıştır. Çalışmaları ve araştırmalarını kitap halinde ve ayrıca çeşitli dergilerde yayımlamıştır. Eserlerini Ankara Etnografya Müzesi’ne bağışlamıştır. Bu müzenin Besim Atalay Salonu’nda ünlü dil bilgini ve yazarı olan Kütahya Milletvekillerinden Besim Atalay Bey’in eserleri sergilenmektedir. Besim Bey, ileri yaşlarda evlendi ise de kısa bir süre sonra ayrılmıştır. Arapça ve Farsça bilen Ahmet Besim Atalay, 6 Kasım 1965 tarihinde Ankara’da vefat etmiştir. Yurtsever ve yardımsever bir kişi olan Besim Atalay, kendi deyişiyle sinesinde doğup büyüdüğü Uşak’taki hayır kurumlarına yardım ederdi. Uşaklılar, Besim Atalay’a olan sevgi ve şükranlarını Uşak Lisesi binasında 1968’de açılan ortaokula “Besim Atalay Ortaokulu” adını vererek ebedileştirmişlerdir. (1)

ana sayfa